۱. بحران مالی و ضرورت تحول در نظام پرداخت سلامت

۱.۱. مقدمه: سیستم سلامت در آستانه تغییر پارادایم

نظام سلامت در ایران و بسیاری از کشورهای جهان با یک بحران مالی عمیق و چندوجهی روبرو است که پایداری کل اکوسیستم را به خطر انداخته است. مدل پرداخت سنتی، موسوم به “پرداخت به ازای خدمت” (Fee-for-Service – FFS)، که دهه‌هاست در این سیستم غالب است، ریشه اصلی بسیاری از مشکلات ساختاری کنونی شناخته می‌شود. این مدل به ارائه‌دهندگان خدمات درمانی، از جمله بیمارستان‌ها، برای هر خدمت یا اقدامی که انجام می‌دهند، هزینه جداگانه‌ای پرداخت می‌کند. این چارچوب مالی، بر کمیت خدمات ارائه‌شده تمرکز دارد و انگیزه‌های نامناسبی را برای افزایش حجم خدمات، بدون توجه کافی به کیفیت و نتایج درمانی، ایجاد می‌کند.  

این رویکرد منجر به رشد کنترل‌نشده هزینه‌ها، ناکارآمدی در تخصیص منابع و فرسایش سرمایه انسانی متخصص می‌شود. این چالش‌ها در بستر اقتصادی ایران، با عواملی مانند تعرفه‌های دستوری و غیرواقعی، تورم مزمن و تأخیرهای فلج‌کننده سازمان‌های بیمه‌گر در پرداخت مطالبات تشدید می‌شود. این عوامل، بیمارستان‌ها را در یک چرخه معیوب خودتخریب‌گر از ناترازی مالی، انباشت بدهی و فرسودگی زیرساخت‌ها گرفتار کرده است. در این شرایط، ادامه مسیر فعلی غیرممکن به نظر می‌رسد و گذار از پارادایم “پرداخت مبتنی بر حجم” به “مراقبت مبتنی بر ارزش” (VBC) نه یک انتخاب سیاستی، بلکه یک الزام استراتژیک برای بقا و پایداری نظام سلامت است. این تحول بنیادین نیازمند یک نقشه راه جامع برای تغییر در نحوه ارائه، اندازه‌گیری و تأمین مالی خدمات سلامت است.  

۱.۲. معرفی مراقبت مبتنی بر ارزش (VBC)

مدل مراقبت مبتنی بر ارزش (VBC) یک رویکرد نوین در اقتصاد سلامت است که پرداخت‌های مالی را به نتایج سلامت بیمار، کیفیت خدمات، رضایت بیمار و کنترل هزینه‌ها گره می‌زند. در این مدل، کانون توجه از “درمان بیماری” به “ارتقای سلامت” تغییر پیدا می‌کند و هدف اصلی بهبود کیفیت زندگی و سلامت طولانی‌مدت بیمار است. این تغییر رویکرد، انگیزه‌ها را در کل سیستم همسو می‌کند.  

VBC ارائه‌دهندگان خدمات را تشویق می‌کند تا همچون مالکان سازمان فکر کنند و تصمیماتی بگیرند که به افزایش ارزش سازمان کمک کند. این رویکرد به جای پرداخت برای هر خدمت جداگانه، به تیم درمانی برای دستیابی به نتایج بهتر در کوتاه‌ترین زمان ممکن، پاداش می‌دهد. برای مثال، اگر یک تیم درمانی بتواند با تصمیمات هوشمندانه، بیمار مبتلا به ذات‌الریه را زودتر و بدون عود علائم مرخص کند، به دلیل کاهش هزینه‌های بستری و جلوگیری از عفونت‌های بیمارستانی، پاداش دریافت می‌کند. این مدل به همکاری بین متخصصان و بخش‌ها برای ارائه یک برنامه مراقبتی یکپارچه و جامع، از جمله مراقبت‌های پیشگیرانه و مدیریت بیماری‌های مزمن، تأکید دارد. در نتیجه، VBC به کاهش مراجعات غیرضروری به اورژانس، بستری‌های طولانی‌مدت و درمان‌های پیچیده و پرهزینه در آینده کمک می‌کند.  

۱.۳. مقایسه نظام پرداخت سنتی و مبتنی بر ارزش

برای درک عمیق تفاوت این دو مدل، می‌توان آن‌ها را بر اساس شاخص‌های کلیدی مقایسه کرد. نظام پرداخت سنتی (FFS) به دلیل تمرکز بر حجم، ارائه‌دهندگان را به سمت ارائه خدمات بیشتر سوق می‌دهد، که این امر ریسک مالی را بر دوش بیمه‌گر و بیمار می‌گذارد. در مقابل، VBC با تمرکز بر نتایج و کیفیت، بخشی از ریسک مالی را به ارائه‌دهنده خدمات منتقل می‌کند و آن را با پاداش در صورت دستیابی به نتایج مطلوب، متعادل می‌سازد.  

در نظام FFS، مراقبت‌ها اغلب تکه‌تکه و غیرهماهنگ هستند و معیار موفقیت افزایش تعداد ویزیت‌ها، آزمایش‌ها و روش‌هاست. اما در VBC، هدف اصلی دستیابی به نتایج بهتر برای بیمار و مدیریت سلامت جمعیت تحت پوشش است. این تغییر رویکرد به افزایش کارایی و کاهش هزینه‌های غیرضروری منجر می‌شود.  

جدول ۱: مقایسه نظام پرداخت سنتی و مبتنی بر ارزش

شاخص	پرداخت به ازای خدمت (FFS)	مراقبت مبتنی بر ارزش (VBC)
تمرکز اصلی	کمیت خدمات ارائه شده	کیفیت مراقبت و نتایج بیمار
انگیزه مالی	انجام خدمات بیشتر و گران‌تر	ارتقای سلامت، پیشگیری و کاهش هزینه‌های غیرضروری
ریسک مالی	عمدتاً بر عهده بیمه‌گر/بیمار	بخشی از ریسک به ارائه‌دهنده خدمات منتقل می‌شود
مدیریت مراقبت	مراقبت‌های تکه‌تکه و غیرهماهنگ	مراقبت یکپارچه، پیشگیرانه و هماهنگ
معیار موفقیت	افزایش حجم خدمات و تعداد بیماران	بهبود نتایج بالینی، کاهش هزینه سرانه و رضایت بیمار

۲. چارچوب مدل‌سازی مالی VBC در بیمارستان

۲.۱. مؤلفه‌ها و داده‌های مورد نیاز

مدل‌سازی مالی در بستر مراقبت مبتنی بر ارزش یک رویکرد پیچیده و چندبعدی است که فراتر از تحلیل صرف صورت‌های مالی عمل می‌کند. در این رویکرد، ارزش‌گذاری بر اساس نتایج بالینی و نه صرفاً حجم خدمات انجام می‌شود. به همین دلیل، مدل‌سازی مالی VBC نیازمند یکپارچه‌سازی داده‌ها از منابع مختلف است تا تصویری جامع از عملکرد سازمان ارائه دهد. این امر یک تحول اساسی در زیرساخت‌های داده‌ای بیمارستان ایجاد می‌کند، زیرا داده‌های غیرسنتی (مانند نتایج درمانی، نرخ عفونت، و رضایت بیمار) باید با داده‌های مالی و جمعیتی ادغام شوند.  

جمع‌آوری و تحلیل این داده‌های یکپارچه به سازمان‌های درمانی کمک می‌کند تا روندهای پنهان را شناسایی کنند، پیش‌بینی‌های دقیق‌تری از سیر بیماری ارائه دهند، و درمان‌های مؤثرتر و شخصی‌سازی‌شده‌ای را برای هر بیمار فراهم آورند. این یکپارچگی داده‌ها همچنین به پیش‌بینی ریسک‌های مالی و بالینی کمک می‌کند و امکان تخصیص بهینه منابع را فراهم می‌آورد. برای مثال، با تحلیل داده‌های جمعیتی بیماران (مانند سن و جنسیت) در کنار نتایج آزمایشگاهی (مانند تعداد گلبول‌های سفید خون) و سوابق مالی، می‌توان بیماران پرخطر را شناسایی و مداخلات پیشگیرانه را در زمان مناسب آغاز کرد. این رویکرد مبتنی بر داده، به سازمان‌ها امکان می‌دهد تا با مدیریت فعال سلامت جمعیت تحت پوشش، از هزینه‌های گران‌قیمت در آینده جلوگیری کنند.  

۲.۲. شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) در VBC

موفقیت در مدل مراقبت مبتنی بر ارزش با استفاده از مجموعه‌ای از شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) چندبعدی و دقیق اندازه‌گیری می‌شود. این شاخص‌ها صرفاً مالی نیستند و ابعاد بالینی، عملیاتی و تجربه بیمار را نیز در بر می‌گیرند. این شاخص‌ها “ارزش” را از یک مفهوم انتزاعی به معیارهای قابل اندازه‌گیری تبدیل می‌کنند. به عبارت دیگر، موفقیت مالی یک بیمارستان به طور مستقیم با بهبود نتایج بالینی و افزایش رضایت بیماران مرتبط می‌شود.  

بهبود کیفیت مراقبت و افزایش رضایت بیمار، به کاهش نرخ بستری مجدد، عوارض پس از جراحی و عفونت‌های بیمارستانی منجر می‌شود. این نتایج بالینی مطلوب، هزینه‌های غیرضروری را کاهش داده و کارایی عملیاتی را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، کاهش نرخ عفونت‌های بیمارستانی (HAI) نه تنها به بهبود سلامت بیمار کمک می‌کند، بلکه هزینه‌های بستری طولانی‌مدت و درمان‌های اضافی را نیز حذف می‌کند. در نهایت، این بهبودها در شاخص‌های غیرمالی، به دستیابی به اهداف مالی و افزایش سودآوری در مدل‌های پرداخت جایگزین منجر می‌شود.  

شاخص‌های مالی مانند “هزینه سرانه بیمار” (PMPM) و “میانگین طول اقامت” (ALOS) به طور مستقیم کارایی مالی را می‌سنجند. شاخص‌های بالینی مانند “نرخ بستری مجدد” و “نرخ عفونت‌های بیمارستانی” نشان‌دهنده اثربخشی درمان هستند. شاخص‌های عملیاتی مانند “زمان گردش تخت” و “میزان استفاده از تجهیزات” بهینه‌سازی فرآیندهای داخلی را نشان می‌دهند. و نهایتاً، شاخص‌های تجربه بیمار مانند “نتایج گزارش‌شده توسط بیمار” (PROs) و “امتیاز رضایت بیمار” ارزیابی موفقیت را از دیدگاه بیمار امکان‌پذیر می‌سازند.  

۲.۳. جدول ۲: شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) در مدل VBC

جدول زیر یک طبقه‌بندی جامع از شاخص‌های حیاتی برای پایش عملکرد در چارچوب مراقبت مبتنی بر ارزش ارائه می‌دهد.

جدول ۲: شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) در مدل‌سازی مالی VBC

دسته شاخص	شاخص‌های کلیدی	توضیح و ارتباط با ارزش
مالی	هزینه سرانه بیمار (PMPM)	درآمد به ازای هر بیمار میانگین طول اقامت (ALOS)	سنجش کارایی مالی و کاهش هزینه‌های غیرضروری. کاهش ALOS نشان‌دهنده بهینه‌سازی منابع و فرآیندهاست.
بالینی	نرخ بستری مجدد	نرخ عفونت‌های بیمارستانی (HAI)	نرخ عوارض پس از جراحی	معیارهای مستقیم کیفیت مراقبت. کاهش این نرخ‌ها نشان‌دهنده اثربخشی درمان و پیشگیری از هزینه‌های آتی است.
عملیاتی	زمان گردش تخت	میزان استفاده از تجهیزات	نرخ مراجعه به اورژانس	سنجش کارایی فرآیندهای داخلی. بهینه‌سازی این شاخص‌ها به افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های عملیاتی کمک می‌کند.
تجربه بیمار	نتایج گزارش‌شده توسط بیمار (PROs)	شاخص رضایت بیمار	مشارکت بیمار در تصمیم‌گیری	ارزیابی موفقیت از دیدگاه بیمار. بهبود این شاخص‌ها نشان‌دهنده رویکرد بیمارمحور و افزایش وفاداری است.

۳. مدل‌های پرداخت جایگزین (APMs): رویکردی استراتژیک

۳.۱. مقدمه: تنوع مدل‌ها و انتخاب استراتژیک

مراقبت مبتنی بر ارزش یک مدل واحد و یکپارچه نیست، بلکه شامل مجموعه‌ای از مدل‌های پرداخت جایگزین (Alternative Payment Models – APMs) است که هر کدام مکانیسم متفاوتی برای توزیع ریسک مالی بین بیمه‌گر و ارائه‌دهنده خدمات دارند. انتخاب مدل پرداخت بهینه، مهم‌ترین تصمیم استراتژیک در فرآیند گذار است. این انتخاب باید بر اساس توانمندی‌های فعلی بیمارستان، نوع خدمات و جمعیت تحت پوشش انجام شود. هر APM، انگیزه خاصی ایجاد می‌کند و سطح ریسک مالی متفاوتی را به ارائه‌دهنده خدمات منتقل می‌سازد. مدل‌های ساده‌تر، مانند پس‌انداز مشترک، ریسک کمتری را منتقل می‌کنند. در مقابل، مدل‌های پیچیده‌تر مانند مدل سرانه، ریسک بیشتری را به ارائه‌دهنده منتقل می‌کنند اما پاداش بالقوه بالاتری نیز به همراه دارند. یک بیمارستان می‌تواند با مدل‌های کم‌ریسک‌تر آغاز کرده و با کسب تجربه و افزایش توانایی‌های مدیریت سلامت جمعیت، به سمت مدل‌های پرریسک‌تر حرکت کند.  

۳.۲. تحلیل مدل‌های کلیدی

۳.۲.۱. پرداخت‌های بسته‌ای (Bundled Payments)

این مدل، یک مبلغ ثابت را برای تمام خدمات مرتبط با یک دوره درمانی یا یک رویداد خاص درمانی پرداخت می‌کند. این مبلغ بین تمام ارائه‌دهندگان دخیل در آن دوره درمانی، از جمله بیمارستان‌ها، پزشکان، و مراکز مراقبت پس از بستری توزیع می‌شود. این رویکرد انگیزه قوی‌ای برای هماهنگی مراقبت و کاهش هزینه‌های غیرضروری در طول یک دوره درمانی ایجاد می‌کند. پرداخت‌های بسته‌ای برای شرایط حاد و اقدامات گسسته و قابل پیش‌بینی مانند جراحی تعویض مفصل یا عمل‌های قلب و عروق مناسب هستند. هدف این مدل، همسو کردن منافع ارائه‌دهندگان برای ارائه مراقبت کارآمد و با کیفیت در یک دوره مشخص است.  

۳.۲.۲. مدل‌های پس‌انداز مشترک (Shared Savings)

در این مدل، ارائه‌دهندگان خدمات درمانی (اغلب در قالب “سازمان‌های مراقبت پاسخگو” یا ACOs) در صورت کاهش هزینه‌های مراقبت در مقایسه با یک معیار از پیش تعیین‌شده، در بخشی از مبلغ پس‌انداز شده سهیم می‌شوند. این مدل به عنوان یک نقطه شروع کم‌ریسک برای سازمان‌هایی که در حال گذار از مدل سنتی هستند، بسیار ایده‌آل است. مزیت اصلی این مدل، عدم وجود “ریسک نزولی” (Downside Risk) است؛ به این معنی که اگر ارائه‌دهنده نتواند به اهداف مالی دست یابد، جریمه‌ای متوجه او نخواهد شد، هرچند ممکن است پاداشی نیز دریافت نکند.  

۳.۲.۳. مدل پرداخت سرانه (Capitation)

در مدل پرداخت سرانه، یک مبلغ ثابت (معمولاً ماهیانه یا سالانه) به ازای هر بیمار به ارائه‌دهنده خدمات پرداخت می‌شود، صرف‌نظر از تعداد یا نوع خدماتی که بیمار دریافت می‌کند. این مدل بیشترین انگیزه را برای تمرکز بر مراقبت‌های پیشگیرانه و مدیریت فعال سلامت جمعیت فراهم می‌کند، چرا که هدف ارائه‌دهنده، سالم نگه داشتن بیمار و جلوگیری از نیاز به خدمات درمانی پرهزینه است. این مدل پرریسک‌ترین مدل برای ارائه‌دهنده است، زیرا اگر هزینه مراقبت از بیمار از مبلغ سرانه فراتر رود، ارائه‌دهنده متحمل زیان مالی می‌شود. اجرای موفق این مدل نیازمند زیرساخت‌های قوی برای مدیریت سلامت جمعیت و هماهنگی مراقبت‌هاست.  

۴. نقشه راه جامع پیاده‌سازی VBC در بیمارستان

گذار به مراقبت مبتنی بر ارزش یک فرآیند پیچیده و زمان‌بر است که باید به صورت مرحله‌ای و با برنامه‌ریزی دقیق انجام شود. یک نقشه راه ده‌ساله می‌تواند به سه فاز اصلی تقسیم شود:  

۴.۱. فاز اول: آماده‌سازی بنیادین (سال ۱ تا ۳)

هدف این فاز، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تحول استراتژیک است. اولین و مهم‌ترین گام، تغییر فرهنگ سازمانی است. کارکنان باید برای پذیرش رویکرد ارزش‌محور آموزش ببینند و توانمند شوند تا همچون مالکان سازمان فکر کنند و تصمیماتشان را بر اساس منافع بلندمدت سازمان و بیمار اتخاذ کنند.  

در این مرحله، یک استراتژی مدیریت تغییر جامع برای مقابله با مقاومت‌های احتمالی تدوین می‌شود. این استراتژی باید شامل ارتباط مؤثر و شفاف، رهبری قوی، و مشارکت دادن کارکنان در فرآیند تغییر باشد. همزمان، زیرساخت داده‌ای مورد نیاز باید ایجاد شود. این امر شامل پیاده‌سازی یا ارتقاء سیستم‌های اطلاعاتی یکپارچه (HIS و EHR) برای جمع‌آوری داده‌های بالینی، مالی و جمعیتی است. سرمایه‌گذاری در ابزارهای تخصصی تحلیل داده و مدل‌سازی مالی که بتوانند داده‌های پراکنده را یکپارچه کنند، در این فاز حیاتی است.  

۴.۲. فاز دوم: پیاده‌سازی و مقیاس‌گذاری (سال ۴ تا ۷)

با تکمیل زیرساخت‌ها، بیمارستان می‌تواند اجرای آزمایشی مدل‌ها را آغاز کند. توصیه می‌شود که این کار با انتخاب یک یا چند بخش کلیدی که دارای “دوره‌های مراقبتی” مشخص هستند، مانند جراحی قلب یا ارتوپدی، شروع شود. اجرای مدل پرداخت بسته‌ای در این بخش‌ها، به بیمارستان اجازه می‌دهد تا ریسک را محدود کرده و همزمان، تجربه و دانش لازم برای مقیاس‌گذاری را کسب کند.  

در این فاز، پایش و ارزیابی مستمر عملکرد با استفاده از KPIهای تعریف‌شده ضروری است. از ابزارهای مدل‌سازی مالی پیشرفته مانند “تحلیل حساسیت” و “برنامه‌ریزی سناریو” برای ارزیابی تأثیر تغییرات در متغیرهای کلیدی و آمادگی برای شرایط نامطلوب استفاده می‌شود. تحلیل حساسیت به مدیران نشان می‌دهد که چگونه تغییرات در یک متغیر ورودی (مانند نرخ بستری مجدد) بر خروجی مدل (مانند سودآوری) تأثیر می‌گذارد. برنامه‌ریزی سناریو نیز به سازمان امکان می‌دهد تا با ایجاد فرضیه‌های مختلف (مثلاً سناریوی “بهترین حالت” یا “بدترین حالت”)، برای آینده‌های ممکن آماده شود.  

۴.۳. فاز سوم: نهادینه‌سازی و بهبود مستمر (سال ۸ تا ۱۰)

در این فاز نهایی، مدل VBC به عنوان فلسفه اصلی عملکرد بیمارستان نهادینه می‌شود و به سایر بخش‌ها گسترش می‌یابد. بیمارستان می‌تواند به سمت مدل‌های پیچیده‌تر و پرریسک‌تر مانند مدل سرانه برای مدیریت سلامت جمعیت بزرگ‌تر حرکت کند. در این مرحله، استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای تحلیل داده‌های پیچیده و پیش‌بینی دقیق‌تر، حیاتی خواهد بود. این فناوری‌ها به شناسایی بیماران پرخطر، بهینه‌سازی فرآیندهای مراقبتی، و ارائه مداخلات هدفمند کمک می‌کنند. در نهایت، با ایجاد مکانیسم‌های یادگیری سازمانی، دانش کسب‌شده در تمام بخش‌ها به اشتراک گذاشته می‌شود تا یک فرهنگ بهبود مستمر و ارزش‌آفرین شکل گیرد.  

۵. چالش‌ها، ریسک‌ها و راهکارهای غلبه بر آن‌ها

۵.۱. چالش‌های داخلی

پیاده‌سازی VBC با چالش‌های داخلی متعددی روبرو است. مهم‌ترین چالش، مقاومت کارکنان در برابر تغییر است. کارکنان ممکن است به دلیل عدم اطمینان از مدل جدید پرداخت، ترس از از دست دادن درآمد، یا فقدان مهارت‌های لازم، در برابر این تحول مقاومت نشان دهند. راهکار اصلی برای غلبه بر این چالش، تدوین یک برنامه مدیریت تغییر جامع است که شامل آموزش مداوم، ایجاد شفافیت در اهداف و مزایا، و ایجاد مشوق‌های مالی و غیرمالی برای کارکنان باشد.  

علاوه بر این، فقدان مهارت‌های لازم در تحلیل داده و مدل‌سازی مالی در میان پرسنل نیز یک مانع مهم است. برای حل این مشکل، بیمارستان باید در آموزش کارکنان و استخدام متخصصان جدید سرمایه‌گذاری کند. همچنین، نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه قابل توجهی در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و نرم‌افزارهای تخصصی وجود دارد.  

۵.۲. چالش‌های خارجی و ریسک‌ها

موانع نظارتی و قانونی، به ویژه در سیستم‌های متمرکز مانند نظام سلامت ایران، می‌تواند سرعت گذار را کاهش دهد. عدم همسویی تعرفه‌ها و سیاست‌های کلان با مدل VBC، می‌تواند تمام تلاش‌های یک بیمارستان را بی‌اثر کند. بنابراین، بیمارستان‌ها باید در کنار توسعه مدل داخلی خود، به طور فعال با نهادهای سیاست‌گذار در سطح ملی همکاری کنند تا زمینه لازم برای این تحول فراهم شود.  

ریسک‌های مالی نیز از جمله چالش‌های مهم هستند. “ریسک مدل‌سازی” به سوگیری و خطاهایی اشاره دارد که ممکن است در مفروضات و داده‌های مدل مالی رخ دهد. برای کاهش این ریسک، لازم است فرآیندهای راستی‌آزمایی، اعتبارسنجی و به‌روزرسانی منظم داده‌ها و مفروضات انجام شود. “ریسک اجرایی” نیز به احتمال عدم دستیابی به نتایج مطلوب و تحمیل زیان مالی، به ویژه در مدل‌های پرریسک‌تر مانند سرانه، اشاره دارد. با آغاز تدریجی و اجرای آزمایشی مدل‌ها در بخش‌های کوچک، می‌توان این ریسک را مدیریت کرد.  

۶. مطالعات موردی و تجارب بین‌المللی

۶.۱. نمونه‌های موفق در ایالات متحده (US)

تجربه کلینیک هتسبرگ (Hattiesburg Clinic) در ایالت میسیسیپی نمونه‌ای موفق از گذار به مدل VBC است. این کلینیک که از یک سازمان سنتی FFS آغاز کرده بود، با سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در فناوری و زیرساخت داده، به تدریج به سمت مدل‌های VBC با ریسک مالی بیشتر حرکت کرد. این مورد نشان می‌دهد که تعهد رهبری و استفاده هوشمندانه از فناوری برای بهینه‌سازی تیم‌ها، مداخلات هدفمند، و کاهش بارهای اداری، نقش حیاتی در موفقیت VBC دارد. کلینیک هتسبرگ از داده‌ها برای بهینه‌سازی تیم‌های مراقبتی، شناسایی بیماران پرخطر و بهبود فرآیندهای کاری استفاده کرد، که در نهایت به نتایج بالینی بهتر و افزایش رضایت پزشکان منجر شد.  

۶.۲. نمونه‌های موفق در بریتانیا (UK)

سازمان خدمات بهداشت ملی (NHS) در بریتانیا نیز مدل‌های VBC را با موفقیت پیاده‌سازی کرده است. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که حتی در یک سیستم دولتی و متمرکز، تمرکز بر ارزش می‌تواند به نتایج ملموسی منجر شود. برای مثال، یک پروژه آزمایشی در “بیمارستان‌های رویال یونایتد بث” (Royal United Hospitals Bath) با استفاده از روش “آندوسکوپی ترانس‌نازال”، نتایج بیمار را بهبود بخشیده و بهره‌وری را افزایش داده است. در نمونه‌ای دیگر، استفاده از “سیستم پلاسماپلاس” (PLASMA+) در “بیمارستان‌های گلاسترشر” (Gloucestershire Hospitals) به کاهش میانگین طول اقامت برای برخی جراحی‌ها به میزان ۱ تا ۱.۸ روز منجر شده است. این موارد نشان می‌دهد که تمرکز بر ارزش می‌تواند به کاهش عفونت‌های بیمارستانی، کاهش مدت بستری، و صرفه‌جویی مالی قابل توجهی در سیستم سلامت منجر شود.  

۷. نتیجه‌گیری و توصیه‌های استراتژیک

گذار به مدل مراقبت مبتنی بر ارزش، نه تنها یک پروژه مالی، بلکه یک تحول استراتژیک، فناورانه، و فرهنگی است که برای بقا و تعالی بیمارستان‌ها در آینده ضروری است. این گزارش چارچوبی جامع برای این تحول ارائه داده و نشان می‌دهد که موفقیت در این مسیر نیازمند رویکردی گام‌به‌گام و جامع است.

بر اساس تحلیل‌های انجام شده، توصیه‌های استراتژیک زیر برای رهبران بیمارستان‌ها ارائه می‌شود:

1. تعهد رهبری: تضمین حمایت کامل و بلندمدت مدیریت ارشد از این تحول حیاتی است. این تغییر باید به عنوان یک اولویت استراتژیک در نظر گرفته شود.
2. سرمایه‌گذاری در زیرساخت داده: جمع‌آوری، یکپارچه‌سازی و تحلیل داده‌های مالی، بالینی و جمعیتی باید به عنوان مهم‌ترین گام اولیه در نظر گرفته شود. بدون داده‌های دقیق و یکپارچه، مدل‌سازی و پایش عملکرد VBC ناممکن است.  
3. شروع کوچک و مقیاس‌گذاری تدریجی: آغاز فرآیند با اجرای آزمایشی مدل‌های کم‌ریسک (مانند پرداخت‌های بسته‌ای یا پس‌انداز مشترک) در بخش‌های منتخب، به بیمارستان اجازه می‌دهد تا تجربه لازم را کسب کرده و با اطمینان به سمت مدل‌های پیچیده‌تر حرکت کند.  
4. تمرکز بر انسان: کارکنان و کادر درمان ستون اصلی این تحول هستند. سرمایه‌گذاری در آموزش، توانمندسازی و مشارکت دادن آن‌ها در فرآیند تغییر، مقاومت‌ها را کاهش داده و تعهد سازمانی را تقویت می‌کند.  
5. اقدام و نوآوری: این چارچوب می‌تواند به عنوان یک نقشه راه برای آغاز این فرآیند پیچیده عمل کند. استفاده از فناوری‌های نوین و ابزارهای تحلیلی پیشرفته، مسیر گذار را هموارتر ساخته و به بیمارستان کمک می‌کند تا به عنوان یک نهاد پیشرو در نظام سلامت، به موفقیت‌های پایدار دست یابد.